Badania radiograficzne RT (RTG)

Badania radiograficzne RT są

jedną z najbardziej skutecznych metod badań nieniszczących (NDT). Zasada wykrywania nieciągłości materiałowych opiera się na zjawisku zmiany natężenia promieniowania docierającego do detektora po przejściu przez badany obiekt, w którym wszelkiego rodzaju defekty tworzą obszary o różnej grubości. Badania RT polegają na prześwietlaniu badanego elementu za pomocą wiązki promieniowania jonizującego (gamma lub X), które jest emitowane przez lampę rentgenowską lub pierwiastek promieniotwórczy (izotop), taki jak: selen, iryd, kobalt lub cez. Różnice w absorpcji promieniowana przenikające przez badany przedmiot powodują powstawanie obrazu obiektu na błonie fotochemicznej lub płycie cyfrowej, które pełnią funkcję detektora. Następnie po przeprowadzeniu odpowiedniej obróbki fotochemicznej lub odpowiednim przetworzeniu obrazu w przypadku technik cyfrowych otrzymujemy wyraźny obraz zbadanego przedmiotu, nazywany radiogramem. Na powstałym radiogramie istnieje dwuwymiarowy, płaski obraz stanowiący rzut badanego elementu – całości lub jego fragmentu. Na podstawie otrzymanego obrazu dokonuje się oceny jakości wykonanych wyrobów lub złączy spawanych, przyporządkowyując je do jednego odpowiedniego poziomu akceptacji wskazań oraz (za pomocą właściwej korelacji) odpowiadającego mu poziomowi jakości.

 

Niezgodność spawalnicza, która znajduje się

w badanym materiale jest zwykle wypełniona gazem lub żużlem o zdecydowanie mniejszym współczynniku osłabienia promieniowania jonizującego. Z tego powodu promieniowanie elektromagnetyczne przenikające przez niezgodność ulega mniejszemu osłabieniu w stosunku do miejsc, w których niezgodności nie występują. Do błony radiograficznej dociera więc większa dawka promieniowania, skutkując występowaniem wyższego zaczernienia  radiogramu po dokonaniu obróbki fotochemicznej. Kontrola RT obejmuje wykonanie radiogramu badanej spoiny odkuwki czy odlewu oraz interpretację otrzymanych wskazań.  

 

Badania radiograficzne RT są stosowana praktycznie do każdego typu wyrobu. Doskonale sprawdza się podczas badania złączy ze spoinami czołowymi. W niektórych przypadkach można ją zastosować również do kontroli spoin pachwinowych. Podczas oceny możliwość zbadania danego przedmiotu za pomocą radiografii należy wziąć pod uwagę przede wszystkim grubość badanego elementu, rodzaj materiału, niezgodności jakie chcemy wykryć oraz geometrii obiektu badań.

Radiografia przemysłowa doskonale

sprawdza się podczas badań mających na celu wykrycie i zlokalizowanie niezgodności wewnętrznych. Na podstawie  radiogramu jesteśmy w stanie dokładnie określić rodzaj, rozmiar oraz orientację otrzymanego wskazania. Pomimo posiadanych wad i ograniczeń badania radiograficzne złączy spawanych, odkuwek czy odlewów są z powodzeniem nieustannie stosowane w wielu branżach przemysłowych. Tradycyjna radiografia analogowa doskonale sprawdza się podczas inspekcji terenowych- rurociągów oraz urządzeń ciśnieniowych. Nowoczesne techniki badawcze takie jak DR (radiografia cyfrowa) oraz CR (radiografia komputerowa) ze względu na większą wrażliwość na uszkodzenia i zanieczyszczenia nie zawsze nadają się do pracy w terenie. Znajdują natomiast  zastosowanie w pomieszczeniach laboratoryjnych oraz na halach produkcyjnych w takich sektorach wytwórczych jak automotive czy lotnictwo.

 

Badania RT pomimo tego, że są nieustannie wypierane przez nowoczesne techniki i skomplikowane techniki badań ultradźwiękowych, dają bardzo dobre rezultaty pod względem wykrywalności i są niezastąpione w przypadku kontroli elementów cienkościennych.

 

Do najczęściej wykrywanych

z wykorzystaniem badań RTG niezgodności należą min:

 

– braki przetopu,

 

– pęcherze gazowe,

 

– pęknięcia,

 

– wtrącenia niemetaliczne ( żużle),

 

– przyklejenia brzegowe,

 

– podtopienia lica i grani,

Metodę radiograficzną można zastosować do kontroli

praktycznie wszystkich rodzai materiałów. Badać nie można materiałów, które w sposób znaczący absorbują promieniowanie jonizujące: takie jak: wolfram czy ołów. Najczęściej jednak kontroli poddaje się wszelkiego rodzaje stale (stopowe, niskowęglowe, austenityczne) oraz  metale kolorowe takie jak aluminium czy miedz. Badania elementów betonowych, ceramicznych lub wykonanych z tworzywa sztucznego wykonuje się rzadziej.  Radiografia przemysłowa to potężne narzędzie w gamie dostępnych badań NDT. Nie bez powodu jest zaliczana do najbardziej wiarygodnych metod badawczych w dziedzinie spawalnictwa. Dzieje się za sprawą doskonałem wykrywalności – nawet w przypadku niewielkich nieciągłości oraz jednoznaczna interpretacja.

 

Badania radiograficzne RT poza dużą wykrywalnością posiadają dodatkowy atut, którym jest trwały dowód z przeprowadzonej kontroli w postaci gotowego radiogramu.

Badania radiograficzne złączy spawanych rurociągu LPG
Badania radiograficzne RT rurociągu gazowego